Alamat ng Dinalupihan Paano nga ba tinawag na “Dinalupihan” ang Dinalupihan? Sa librong “History of Bataan Province”(1953) na inilathala ni G. Victor de Leon, dating schools superintendent ng Bataan, ay binanggit na kaya tinawag ang Dinalupihan sa gayong pangalan ay dahil hinango ito sa salitang “dinaluhan” (na ang kahulugan sa Inglis ay “place visited”). Sa kuwento, may mga piratang Moro na umano’y nanggaling pa mula sa mga baybayin ng Pampanga at Zambales ang madalas “sumalakay” sa Dinalupihan at sa iba pang panig ng Bataan noong sinaunang panahon. Dahil dito, madalas magtago o magkanlong sa mga kalapit na kabundukan ang mga mamamayan ng nasabing bayan para makaiwas sa kapahamakan. Isa pang Alamat Sa aklat na “Balik-Tanaw” (1989) na binuo ni G. Maurcio Q. Pizarro, dati ring schools superintendent ng Bataan, ay nagkaroon ng pagtatangka na baguhin ang Alamat na tinuran ni G. Victor de Leon. Sa halip na “dinaluhan,” iginiit ng mga gumawa ng Balik-Tanaw na ang Dinalupihan ay nag-ugat umano sa salitang “di nalupigan” (o “unconquered” sa wikang Inglis). Parang ipinahiwatig ng mga taga-DECS sa tao na talagang nagkaroon ng pagtatangka ang mga dayuhan, kaaway o piratang Moro, na sakupin ang Dinalupihan at gawin ang mga mamamayan nito bilang alipin. Lamang ay hindi napagtagumpayan ng mga pirata ang masama nilang tangka. Maraming naniwala sa huling Alamat na inilathala ng mga taga-DECS. Katunayan, ang Lions Club sa Dinalupihan ay pinangalanang “Dimalupig Lions Club of Dinalupihan.” Panibagong Alamat Sa aklat na “Bataan – Land of Valor, People of Peace” (1997) ni Rev. Fr. Wilfredo C. Paguio, binanggit dito na ang Dinalupihan ay nag-ugat sa mga salitang “dulo” (“end” sa Inglis) at “alupihan,” insektong kung tawagin sa Inglis ay “centipede.” Malinaw na pati si Fr. Paguio ay may tangka ring “ituwid” ang kasaysayan ng Dinalupihan, batay sa kanyang pag-unawa. Simula ng Dinalupihan Ang mababasang bersyon sa ibaba ay hindi isang Alamat o Kuwentong Bayan. Bagkus, ito ang tunay na Simula ng Dinalupihan, batay sa isang lumang aklat na nauugnay sa dating malawak na Friar Lands sa Dinalupihan. Isang Amerikanong awtor na siyang sumulat ng nasabing lumang aklat ang unang tumawag sa Dinalupihan bilang “Empty Lands.” Sa wikang Pilipino, ang “Empty Lands” ay kasinghulugan ng salitang “Lupaing Walang Kuwenta “ o “Lupaing Walang Silbi.” Walang Silbi Sa matiyagang pananaliksik ng Dazenroches Press para […]
